Burnout

Je vroeg je wellicht al af: "Wat heeft dit nu allemaal met burnout te maken?!"
Alles.

Jij verkeert met je burnout in de perfecte situatie om de identificatie met je verstand los te laten. Sterker nog: je wordt ertoe gedwongen. Je kunt niet meer naar je werk, je kunt geen dingen meer ondernemen in je sociale leven en/of je hebt nog veel en veel meer beperkingen. Je kunt eigenlijk bijna niets meer: je ligt , zit of loopt de hele dag maar een beetje te zijn, meer niet. En alle verzet dat je tegen die toestand begint, betekent straf en nog meer alleen maar een beetje zijn. De werkende en carrière makende 'jij' is af aan het brokkelen, de gezellige en gevatte 'jij' is af aan het brokkelen, de 'jij' met die glansrijke toekomst is af aan het brokkelen en ook de energieke, intelligente 'jij' is af aan het brokkelen. Niets meer om je mee te identificeren. De conclusie van je verstand: "Ik ben een waardeloze nul!" Bofkont.

Het enige wat je dwarszit, is het thema van voorgaande pagina's: de identificatie met je verstand. Verreweg het grootste deel van je klachten komt voort uit je verstand: van je fobie en hyperventilatie, via de paniekaanvallen en duizeligheid tot aan je gevoel van uitputting en emotionele leegte.

En dat allemaal omdat je te lang en te intensief jezelf met je gedachten hebt geïdentificeerd: je bent vergeten dat er naast je verstand nog zo ongelooflijk veel meer zit aan het mens-zijn. Je bent eigenlijk je verstand geweest. Nu kun je dat niet meer zijn, want je verstand werkt immers voor geen meter meer: het is beurs, doet pijn, is onnavolgbaar, produceert de grootste onzin. Kortom: het is geen schim meer van wat het daarvoor was. Oplossing? Stop met obsessievelijk en tegen beter weten in te denken dat jij dat verstand bent. Geef je over aan dat wat je nog kunt: zijn. Pas als je je overgeeft, win je kracht.

Je bent de roker die de pogingen van zijn verslaving niet doorziet om je weer te vereenzelvigen met dat verstand, met die verslaving. Je probeert je hele toestand te bevatten met je verstand. Maar dat kan niet: jij denkt dat je bang bent, dat je in paniek bent, dat je uitgeput bent, dat je een waardeloze nul bent, enz enz. De fout of het probleem is niet gelegen in de paniek, de angst, de uitputting, e.d. Het probleem ligt in : "jij DENKT dat je ....bent". Je kunt namelijk helemaal niet bang zijn: je kunt wel angstige gedachten hebben, waar je lichaam vervolgens op gaat reageren (je ademhaling verandert bijvoorbeeld: heb je ook al last van hyperventilatie?) en jij denkt vervolgens dat je bang bent.

Simpewelweg omdat je niet meer bent (geworden) dan je verstand: jij gelooft alles wat jouw verstand je voorschotelt. Je kunt geen afstand meer nemen van je gedachten. Je identificeert je met wat je denkt. Dat kon je voorheen ook niet, maar toen was het niet zo erg, want je verstand diende je door jou uit te laten blinken in je werk, gevat te zijn in je vriendengroep, een evenwichtig en bescheiden mens te zijn enz enz. Je verstand bracht je overwegend positieve dingen en dus was er vooral reden om je met je gedachten te identificeren...zoals je nu denkt dat je bang bent, dacht je toen dat je echt succesvol, bescheiden en gevat was.

Je bent het slaafje van je verstand: het doet met je wat het wil...en eigenlijk wil een verstand niets, het doet maar wat, totdat iemand het beetpakt, zijn plaats teruggeeft en het doelbewust inzet. En in dat verstand wat nu maar 'wat doet', daar geloof jij in en daar probeer jij (weer met dat zelfde verstand) vat op te krijgen. Je bent jezelf kwijt. En die woorden geven heel erg direct en waar weer hoe je je voelt, als je burnout bent. Of misschien wel hoe heel veel mensen zich in hun leven bevinden: met een gevoel zichzelf kwijt te zijn. Bij een burnout springt het alleen erg in het oog: is het op geen enkele manier te negeren.

De fout die je vervolgens maakt (en met jou vele goedbedoelende hulpverleners), is op zoek te gaan en jezelf weer te vinden. Je probeert een nieuw zelfbeeld op te bouwen, waarin al je huidige beperkingen en ervaringen passen. Een nieuw zelfbeeld waarmee je weer de wereld in kunt: weer je verhaal over jezelf af kunt draaien voor een ieder die het horen wil. Je verhaal over jezelf weer laten werken in de maatschappij. Een nieuw zelfbeeld dat het wel lang en goed volhoudt in dat wat je wilt gaan doen in je leven. Een nieuw zelfbeeld opbouwen is ook wat in de cognitieve therapie (verreweg de meest gangbare techniek binnen de huidige psychologische hulpverlening) speerpunt is.

Een gezond en functioneel zelfbeeld volgt echter vanzelf wanneer je leert de identificatie met je gedachten los te laten. Als je begrijpt dat je je gedachten als een stem in je hoofd waar kunt nemen, kunt observeren. En wel zonder ze te geloven of te denken dat ze waarheid zijn, dat werkelijk bestaat wat je gedachten vertellen.

Wat denk jij: is het functioneler/handiger/gezonder om tegen jezelf te zeggen dat je een waardeloze nul bent of dat je een waardevol mens bent?
Goed zo: je bent een natuurtalent in cognitieve therapie. Je hebt het in één keer door.

Een nieuw en gezond zelfbeeld samenstellen, is niet de oplossing. Je vooral richten op de inhoud van je denken is bijna onbegonnen werk, zeker in een burnout met al die paniek- en angstaanvallen. Het roept vaak meer vertwijfeling op dan rust. Leer je richten op alles wat je bent buiten je denken. Op wat je méér bent dan je verstand, je gedachten, je denken.

Het is bijna onvermijdelijk (als je in een burnout zit) dat je geen zicht meer hebt op wat je meer bent dan je denken (voor de duidelijkheid: je denken bestaat deze fase in je leven waarschijnlijk hoofdzakelijk uit zorgen, piekeren, angst, twijfels en nog meer ongemakkelijkheden). Je gedachten overheersen waarschijnlijk je hele zijn.

Het zou al een hoop schelen als je zicht kreeg op het feit dat je denkt: daarna kun je leren te kijken naar wat je denkt (cognitieve therapie, bijv. Rationeel Emotieve Therapie) om uiteindelijk in te zien dat wat je denkt niets over jouw 'ik' zegt, maar alleen weergeeft welk beeld jij van de wereld (inclusief jezelf) hebt gemaakt. En dat beeld is zo onvoorstelbaar makkelijk te veranderen dat het bijzaak is om je daarop te richten in je helingsproces.

Ik vraag je dan ook om je verstand te gebruiken (hoe ironisch he) om te bedenken wat er meer is dan je verstand en hoe je dat 'meer' aan zou kunnen spreken. Dit is dus een opdracht/tip/advies.
Je zult mogelijk wat weerstand voelen, want je verstand wil daar helemaal niet voor gebruikt worden in het begin.

Het volgende is dat je een plan maakt om dat 'meer' invulling te geven in de praktijk en daarmee aan het werk gaat. Heb je het idee dat er nog veel meer 'meer' is en dat er nog veel meer manieren zijn om er invulling aan te geven in je dagelijks leven, dan zijn er mensen die daar verstand van hebben en je er meer over kunnen vertellen.

Je kunt ook even teruggaan naar de beginpagina, het plaatje bekijken, de tekst lezen en stil zijn.
Of toch nog wat meer lezen over een van de vele principes achter burnout?.

"Jezelf kennen als het bewustzijn achter de stem van je verstand is vrijheid"

Eckhart Tolle


© copyright 2004-2005 drs R.C. van den Bos


Rick van den Bos

info@burnoutcoach.nl